Blog

De beloftevolle toekomst van immersieve technologie in de zorg, deel 2

Het gebruik van VR voor revalidatie

In de vorige blogpost lichtten we toe welke meerwaarde immersieve technologie brengt binnen de zorg- en welzijnssector. In de volgende blogs gaan we steeds dieper in op een specifieke case. Vandaag: de toepassing van virtual reality (VR) voor de bevordering van revalidatie.

Revalidatie is vaak een langdurig proces met het herhalen van steeds dezelfde oefeningen. Deze situatie kan demotiverend werken en bijgevolg therapietrouw en herstel in de weg staan.

Stel je voor: Opeens val je op de grond. Voor je weet wat er gebeurt, kan je niets meer zeggen, niet meer bewegen. Je hoort nog iemand roepen, maar kan niet antwoorden. Als je wakker wordt, kan je jouw arm en been aan de linkerzijde niet meer bewegen. Wanneer je een verpleegster probeert te roepen, merk je dat spreken moeilijk gaat. Blijkbaar had je een beroerte. Om herstel vlot te laten verlopen moet je vanaf dag één aan de slag: leren zitten, staan, stappen, opnieuw leren eten. Er volgt een intense en langdurige revalidatieperiode. Het ziekenhuis waar je herstelt gebruikt een vernieuwde revalidatietechniek: aan de hand van VR kan tijdens jouw trainingsoefeningen een gesynchroniseerde virtuele omgeving worden geprojecteerd. Je moet bijvoorbeeld navigeren door een drukke winkelstraat waardoor balans en loopvaardigheid getraind worden zoals je ze in het ‘echte’ leven zou gebruiken.

Een van de pilootcases binnen het project Immersive Care spitst zich toe op de revalidatie van CVA-patiënten (Cerebro Vasculair Accident of beroerte). In België krijgen iedere dag maar liefst 52 mensen een beroerte[1]. Veel van deze mensen ervaren sensorische, motorische, cognitieve en/of visuele beperkingen die het dagelijks leven sterk beïnvloeden.

 

De huidige vormen van behandeling focussen op hoge intensiteit, repetitieve en taakspecifieke training. Daarnaast is echter ook variabiliteit in het oefenen belangrijk. Om dit te kunnen trainen zijn externe factoren in de omgeving van belang, zoals terreineigenschappen, tijdsdruk, drukte van het verkeer en afleiding. In de praktijk blijkt het echter lastig om al deze aspecten tijdens het oefenen te integreren. De introductie van virtual reality (VR) in de revalidatie na een CVA kan hiervoor een oplossing bieden.

 

VR maakt het mogelijk de training af te stemmen op de mogelijkheden en het niveau van de patiënt omdat we intensiteit en/of moeilijkheid op diverse manieren kunnen aanpassen. We dagen hen uit om in een veilige omgeving op hun individuele maximale niveau te trainen. Daarnaast kan met VR, in combinatie met motion capture, objectieve data verzameld worden over de kwantiteit en kwaliteit van de uitgevoerde oefeningen. Zo kan vervolgens gepersonaliseerde feedback aangeboden worden.

Bron: revant.nl

Binnen ons project combineren we de techniek van VR met spiegeltherapie voor de revalidatie van CVA-patiënten. Oorspronkelijk had spiegeltherapie zijn toepassingsgebied bij mensen met een geamputeerd lidmaat om fantoompijn te bestrijden. Later vond de therapie ook zijn intrede om neuropathische pijnen bij CVA-patiënten te verminderen door eenspiegel te plaatsentussen het niet-aangedane lichaamsdeel en het aangedane, verlamde lichaamsdeel. Bij beweging van het niet-aangedane lichaamsdeel, zie je in de spiegelbeide armen normaal bewegen. Zo misleiden we de hersenen, verbetert de beweging van de verlamde arm en kan de pijn zelfs verdwijnen. In plaats van de spiegel gebruiken we nu een VR-bril. Hierbij zal de niet-aangedane hand getracked worden tijdens het uitvoeren van enkele taken en zien de deelnemers deze hand (met arm) in VR geprojecteerd aan de aangedane zijde.

Het onderliggende concept van deze methode is die van neuroplasticiteit. De plasticiteit verwijst naar het vermogen van de hersenen om zich aan te passen. Elke keer dat je een beweging maakt, of je hersenen denken dat je een beweging maakt, bouwt het brein verbindingen op, neurale verbindingen. Als reactie op verwonding van hersencellen kunnen deze verbindingen zich reorganiseren. Deze reorganisatie versterken we door de spiegeltherapie. De hersenen van de patiënt worden misleid bij elke beweging die men uitvoert met het functionerende lidmaat. Bijgevolg ontstaan er nieuwe verbindingen, reduceren we pijn en optimaliseren we – indien mogelijk – functionaliteit. De hersenen vormen deze nieuwe verbindingen echter beter wanneer de uitgevoerde taak een functioneel en zinvol doel heeft. Herhaaldelijk een bepaalde beweging of taak gedachteloos uitvoeren vormt minder nieuwe synaptische verbindingen in de hersenen[2].

Bron: kneevr.be

CVA-patiënten zijn natuurlijk niet de enige die kunnen welvaren bij het invoeren van immersieve technologie tijdens de revalidatie. Zo kan VR helpen bij het revalideren van (top)sporters na een knieblessure[3], gangrevalidatie voor parkinsonpatiënten[4] of bij het herwinnen van beweging en kracht in de pols na een polsbreuk[5].

Kortom: VR-interventies bieden verrijkte mogelijkheden voor de integratie van doelgerichte taken en herhaling van bewegingen en wordt daardoor steeds meer beschouwd als een kritische component voor (neurologisch) herstel tijdens revalidatie[6]. Bovendien is het ook voor patiënten een interessante en motiverende aanpak.

Auteur: Dr. Marijke Brants

  1. https://www.herkeneenberoerte.be/
  2. Does a Combination of Virtual Reality, Neuromodulation and Neuroimaging Provide a Comprehensive Platform for Neurorehabilitation? – A Narrative Review of the Literature, Frontiers in Human Neuroscience
  3. https://www.kneevr.be/
  4. Dockx K, Bekkers EMJ, Van den Bergh V, Ginis P, Rochester L, Hausdorff JM, Mirelman A, Nieuwboer A. Virtual reality for rehabilitation in Parkinson’s disease. Cochrane Database of Systematic Reviews 2016, Issue 12. Art. No.: CD010760. DOI: 10.1002/14651858.CD010760.pub2
  5. https://virtualplay.games/portfolio/revalidate-nl/
  6. Lynne M. Weber, MA, OTR/L, Dawn M. Nilsen, EdD, OTR/L, FAOTA, Glen Gillen, EdD, OTR, FAOTA, Jin Yoon, BS, and Joel Stein, MD. Immersive Virtual Reality Mirror Therapy for Upper Limb Recovery After Stroke. Am J Phys Med Rehabil 2019;98:783–788. DOI: 10.1097/PHM.0000000000001190

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *