Blog

De beloftevolle toekomst van immersieve technologie in de zorg, deel 3

Het gebruik van AR in de ouderenzorg

In onze eerste blogpost lichtten we toe welke meerwaarde immersieve technologie biedt aan de zorg- en welzijnssector. In onze tweede blog doken we dieper in de toepassing van Virtual Reality (VR) voor de bevordering van revalidatie. Vandaag in de schijnwerpers: Augmented Reality (AR) als toegevoegde waarde binnen de ouderenzorg.

In 2019 onderzocht KU Leuven de attitude van ouderen ten opzichte van immersieve technologieën, meer specifiek VR[1]. De deelnemers waren tussen de 60 en 95 jaar oud en woonden zelfstandig of in een woonzorgcentrum. De studie toonde aan dat ouderen erg enthousiast en positief waren over het gebruik van VR. Dit is een opmerkelijke uitkomst, omdat deze doelgroep doorgaans minder met technologie vertrouwd is. En dat biedt mogelijkheden in de ouderenzorg voor immersieve technologieën zoals VR en AR.

De technologie waarmee woonzorgcentra tot nu toe het vaakst experimenteren is VR. Zo kunnen ouderen dankzij VR op avontuur in de grand canyon[2], op bezoek in de oude woonwijk[3] of gecombineerd met een camera-systeem een familiefeest bijwonen[4]. Op deze manier activeert VR hun mentale leefwereld. In onderstaande filmpje van RTL-nieuws kan je zien hoe ouderen genieten van deze uitstapjes.

De toepassing van VR is echter een solitaire bezigheid en binnen woonzorgcentra is het stimuleren van sociaal contact essentieel voor het welbevinden van de bewoners. De recente coronacrisis toont nog maar eens het belang aan van sociaal contact en interactie. Recent onderzoek toont echter aan dat er nog heel wat verbetering mogelijk is op dat vlak[5]. Daarom onderzoeken we binnen het Immersive Care project de beleving, aanvaardbaarheid, en haalbaarheid van het gebruik van een AR-applicatie gecreëerd om het welzijn van bewoners in woonzorgcentra (WZC) te verbeteren.

AR is de technologie waarmee virtuele elementen worden toegevoegd aan de realiteit. In het Nederlands betekent ‘Augmented Reality’ letterlijk: verrijkte werkelijkheid. Hoe dat in zijn werk kan gaan, kan je zien in onderstaande filmpje.

AR sluit de gebruiker niet af van de buitenwereld, maar heeft de mogelijkheid interactie en verbondenheid tussen de bewoners te creëren. Bijkomend voordeel is dat – door het gelijktijdig betrekken van meerdere ouderen – minder personeelsinzet en middelen verbonden zijn aan het gebruik van AR (in tegenstelling tot VR). Meer specifiek kunnen de ouderen een virtuele wereld bouwen bovenop de echte wereld. Naargelang de keuzes die deelnemer maakt worden andere digitale beelden gecreëerd.


Die digitale beelden zijn echter niet willekeurig gekozen, maar komen uit de leefwereld van ouderen. Deze methodiek noemen we reminiscentie: het individueel of in groep (on)willekeurig ophalen van algemene of specifieke herinneringen uit het verleden door middel van triggers, zoals vragen, verhalen, foto’s, muziek of voorwerpen[6]. Het delen van persoonlijke ervaringen helpt om betekenisvolle relaties aan te gaan en vriendschap te laten groeien. Onderzoek toonde reeds positieve effecten van reminiscentie(therapie) bij ouderen aan met en zonder dementie, op vlak van levenskwaliteit, communicatie, eenzaamheid, psychisch welzijn, cognitieve vaardigheden, en dit zowel op korte als langere termijn[7].


Binnen het project focussen we op bewoners van een woonzorgcentrum, maar voor de specifieke doelgroep van ouderen met dementie kan de methodiek een extra troef zijn. Dementie veroorzaakt geheugenverlies en kan zo ernstig zijn dat het een negatieve invloed heeft op het vermogen om dagelijkse activiteiten uit te voeren. Door de immersieve ervaring kunnen patiënten activiteiten ervaren waartoe ze in het dagelijks leven niet meer in staat zijn vanwege hun afnemende gezondheid en geheugen. Immersieve technologie creëert een ‘persoonlijke ruimte’ voor de patiënten die in het dagdagelijkse leven ontbreekt. Het is niet alleen bewezen dat de ervaring mensen ontspant, maar het vermindert ook emotionele pieken en zelfs agressie die kunnen voorkomen bij dementie[8].

Bovendien is deze methode breder toegankelijk en minder kostenintensief dan de ‘dementiedorpen’[9] die aan populariteit winnen binnen verschillende Europese landen. Deze zorgdorpen zijn ontworpen als gesloten toevluchtsoorden die een vertrouwde omgeving bieden en die zijn afgestemd op de herinneringen van de inwoners. Dit soort grootschalige gebouwde oplossingen vergt uiteraard enorme investeringen en kan slechts een zeer beperkt aantal mensen helpen. VR en AR vormen een mooie, laagdrempelige en democratische manier om zorg te verrijken.

Reminiscentietherapie activeert dus de herinneringen en gedachten van ouderen als onderdeel van een therapie. AR zorgt voor het visuele aspect – de herinnering echt beleven – en creëert de mogelijkheid tot sociale interactie. Deze methodiek staat in de kinderschoenen en binnen het project Immersive Care willen we ze verder testen en de randvoorwaarden voor succes in kaart brengen. In de literatuur zijn reeds voorzichtige positieve resultaten te vinden voor het gebruik van AR voor het bevorderen van het welzijn van ouderen met of zonder dementie[10][11].

Auteur: Dr. Marijke Brants

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *